Het wettelijke kader voor elektronische pers en in persagentschappen
De elektronische pers
Met "computerpers" of "digitale pers" of "elektronische pers" wordt uiteraard verwezen naar een snel groeiend en steeds veranderend fenomeen.
We kunnen stellen - om het eenvoudig te houden en zonder simplistisch te worden – dat het concept "computerpers" vooral slaat op webpagina’s, op cd’s en dvd’s, op podcasts…
In tegenstelling tot de televisiepers, die een uitzondering vormt in het auteursrecht, is de computerpers wat dat betreft niets bijzonders.
De regels die van toepassing zijn op een journalist van de computerpers, de principes die zijn werk beschermen, zijn dezelfde als die voor een journalist van de geschreven pers.
Voor meer details kunt u terecht op de pagina’s De Wet – algemeen kader en De Wet – geschreven pers.
We zullen hier enkel de grote lijnen herhalen en de zeldzame verschillen…
De wet beschermt origineel werk, dat is werk waarin het talent, de ideeën en de originaliteit van de auteur tot uiting komen. Reportages, berichten, commentaren, tekst, beeld en geluid met een journalistiek karakter en opgenomen op informaticadragers zijn dus meestal (maar niet altijd), originele werken.
Dat originele werk is "beschermd" want – aldus de wet – het is eigendom van de auteurs, we noemen ze "de rechthebbenden".
Het werk maakt deel uit van het vermogen van de auteur.
Zijn nakomelingen kunnen het erven (zo lang de beschermperiode loopt, wat tientallen jaren is).
Of hij nu in vast dienstverband werkt dan wel als zelfstandige, de computerjournalist staat aan zijn webmaster enkel het recht af om zijn werk voor een welbepaald doel te gebruiken (bij voorbeeld publicatie op de website van de krant).
Concreet zijn alle andere "hergebruiken" van zo’n reportage verboden zo lang niets anders in een duidelijk akkoord is vastgelegd.
- Er kan dus bij voorbeeld geen sprake van zijn om de tekst te recupereren van het net om het in de papieren krant te zetten
- Er kan ook geen sprake van zijn om de podcast video te recupereren om hem op televisie uit te zenden
- Er kan geen sprake van zijn de illustraties of teksten van de documentaire op een Cd-rom te kopiëren en op een persoonlijke website te zetten (al dan niet commercieel)…
… zonder voorafgaande toestemming van de journalist.
De persagentschappen
Net als voor de journalisten van de geschreven- of de computerpers is geen enkele uitzondering voorzien voor de auteurs die werken
voor een persagentschap, of ze nu freelancen dan wel werken met een bediendencontract.
De contractuele relatie die de auteurs-journalisten met hun agentschap hebben, berooft hen normaliter niet van hun auteursrechten.
En aangezien de algemene wet van toepassing is, zou een geschreven overeenkomst duidelijk moeten omschrijven welke uitbatingwijzen mogelijk zijn, voor hoe lang, voor welk grondgebied, enz…
Het ligt voor de hand dat een agentschap rekent op een brede waaier van uitbatingmogelijkheden.
Het is inderdaad haar "roeping" beelden, berichten aan een maximum aantal kranten, magazines, radio’s, zelfs aan bedrijven aan te bieden.
Nochtans is niet alles en om het even wat mogelijk. Het is dus zeer nuttig die wettelijke en redelijke beperkingen in een overeenkomst vast te leggen. En zoals gebruikelijk gebiedt de voorzichtigheid dat de uitbating die door die overeenkomsten worden mogelijk gemaakt, beperkt wordt tot het strikt noodzakelijke (het kan later zonodig worden uitgebreid) en dat de overeenkomst door onderlegde juristen wordt nagekeken.